Quy chuẩn QCVN 10:2025/BCA: Siết chặt quy định trang bị phương tiện PCCC và Cứu nạn cứu hộ cho nhà và công trình

Bộ Công an vừa chính thức ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 10:2025/BCA kèm theo Thông tư số 103/2025/TT-BCA. Đây là văn bản pháp lý quan trọng bậc nhất, đặt ra các tiêu chuẩn kỹ thuật bắt buộc về việc trang bị, bố trí phương tiện phòng cháy, chữa cháy (PCCC) và cứu nạn, cứu hộ (CNCH) đối với mọi loại hình nhà và công trình xây dựng mới hoặc cải tạo trên toàn lãnh thổ Việt Nam.

1. Hành lang pháp lý mới cho an toàn PCCC

Trong bối cảnh tình hình cháy nổ diễn biến phức tạp, yêu cầu về an toàn PCCC ngày càng được nâng cao. Quy chuẩn QCVN 10:2025/BCA ra đời nhằm chuẩn hóa và cụ thể hóa các yêu cầu kỹ thuật, thay thế và bổ sung cho các quy định trước đây để phù hợp với thực tiễn phát triển đô thị.

Quy chuẩn này quy định chi tiết về số lượng, chủng loại và phương thức bố trí các phương tiện PCCC và CNCH. Đối tượng áp dụng bao gồm chủ đầu tư, đơn vị tư vấn thiết kế, thi công, giám sát và quản lý vận hành các công trình từ khu dân cư, nhà cao tầng, đến các khu công nghiệp và công trình công cộng.

Phạm vi điều chỉnh đặc biệt lưu ý: Quy chuẩn áp dụng bắt buộc không chỉ đối với các công trình xây dựng mới mà còn bao gồm các công trình cải tạo, thay đổi công năng hoặc thay đổi hạng nguy hiểm cháy nổ. Điều này đồng nghĩa với việc các tòa nhà cũ khi tiến hành sửa chữa lớn hoặc chuyển đổi mục đích sử dụng (ví dụ: từ nhà ở sang kinh doanh karaoke) đều phải tuân thủ nghiêm ngặt quy chuẩn mới này.

2. Quy định chi tiết về hệ thống Báo cháy và Chữa cháy tự động

Một trong những điểm nhấn của QCVN 10:2025/BCA là việc phân loại chi tiết các đối tượng phải trang bị hệ thống báo cháy và chữa cháy tự động (Phụ lục A).

Đối với nhà ở kết hợp kinh doanh: Các nhà cao từ 7 tầng trở lên hoặc có diện tích sàn dành cho kinh doanh lớn phải trang bị hệ thống báo cháy tự động. Quy chuẩn cho phép sử dụng thiết bị báo cháy độc lập đối với một số quy mô nhỏ hơn nhưng phải đảm bảo kết nối liên động.
Chung cư và nhà tập thể: Yêu cầu trang bị hệ thống chữa cháy tự động (như Sprinkler) đối với nhà có chiều cao PCCC từ 30m trở lên.
Cơ sở giáo dục & Y tế: Các trường học, bệnh viện, nhà dưỡng lão được quy định rất chặt chẽ. Ví dụ, nhà trẻ, mẫu giáo cao từ 4 tầng trở lên phải có hệ thống chữa cháy tự động.
Nhà để xe: Quy định phân loại rõ ràng giữa nhà để xe dạng kín (hầm, nổi) và dạng hở. Đáng chú ý, các gara ô tô cơ khí tự động từ 4 chỗ xe trở lên đã bắt buộc phải có hệ thống chữa cháy tự động.

3. Nâng cao tiêu chuẩn về Cấp nước chữa cháy và Phương tiện CNCH

Quy chuẩn dành một phần lớn (Phụ lục B, C, H) để quy định về hệ thống cấp nước chữa cháy trong và ngoài nhà.

Hệ thống cấp nước ngoài nhà: Bắt buộc đối với hầu hết các công trình công cộng, chợ, trung tâm thương mại và các khu đô thị, khu công nghiệp. Quy chuẩn đưa ra các thông số tính toán thủy lực chi tiết để đảm bảo lưu lượng nước chữa cháy trong thời gian quy định (tối thiểu 3 giờ đối với hầu hết các công trình).
Họng nước chữa cháy vách tường: Được yêu cầu trang bị cho các nhà chung cư cao từ 5 tầng, nhà sản xuất, kho tàng có diện tích lớn. Đặc biệt, quy chuẩn cho phép lựa chọn các phương án trang bị linh hoạt (họng nước lưu lượng thấp hoặc trung bình) tùy theo công năng và mức độ trang bị hệ thống chữa cháy tự động.

Điểm mới về trang bị Cứu nạn cứu hộ (CNCH): Khác với các tiêu chuẩn cũ thường chỉ tập trung vào chữa cháy, QCVN 10:2025/BCA nhấn mạnh vào công tác thoát nạn và cứu hộ.

Dụng cụ phá dỡ thô sơ: (Phụ lục E) Các công trình như nhà sản xuất, khách sạn, trường học, chung cư bắt buộc phải trang bị bộ dụng cụ phá dỡ (rìu, xà beng, búa, kìm cộng lực) tại khu vực thường trực PCCC.
Mặt nạ phòng độc: (Phụ lục F) Đây là yêu cầu cấp thiết đối với khách sạn, chung cư, vũ trường. Quy chuẩn quy định rõ định mức trang bị mặt nạ lọc độc cho khách lưu trú và nhân viên tại tất cả các tầng nhà đối với khách sạn cao từ 3 tầng trở lên.

4. Trách nhiệm thực thi và Quản lý

Quy chuẩn nêu rõ các phương tiện PCCC trước khi lưu thông phải được kiểm định và cấp phép bởi cơ quan có thẩm quyền. Việc bảo dưỡng hệ thống phải được thực hiện định kỳ (ít nhất 1 năm/lần với hệ thống báo cháy, 6 tháng/lần với bình chữa cháy) để đảm bảo tính sẵn sàng hoạt động.

QCVN 10:2025/BCA không chỉ là "gậy như ý" cho lực lượng Cảnh sát PCCC trong công tác thẩm duyệt, nghiệm thu, mà còn là cẩm nang kỹ thuật buộc các chủ đầu tư phải tuân thủ để bảo vệ tính mạng con người và tài sản trong các công trình xây dựng hiện đại.

Các văn bản liên quan

Để áp dụng chính xác QCVN 10:2025/BCA, cần tham chiếu đồng bộ với hệ thống văn bản pháp luật sau:

Thông tư số 103/2025/TT-BCA: Ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 10:2025/BCA.
Nghị định số 105/2025/NĐ-CP: Quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.
Thông tư số 36/2025/TT-BCA: Quy định chi tiết một số điều của Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.
QCVN 06:202x/BXD: Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về An toàn cháy cho nhà và công trình (Văn bản gốc ghi QCVN 06:/BXD, thường được hiểu là phiên bản hiện hành mới nhất).
TCVN 3890:2023: Phương tiện chữa cháy cho nhà và công trình - Trang bị, bố trí (Tài liệu tham khảo chính).